מוסקבה, רוסיה

ה"ד נאָמבערג, 
"מײַן רײַזע איבער רוסלאַנד", 1928 

 

מספרים שאחרי שהושלמה כנסיית וסילי הקדוש ציווה הצאר איוואן האיום לעקור את עיניו של האמן האיטלקי שהקים אותה. הצאר הנלהב לא רצה שמבנה כזה יעמוד במקום אחר בעולם. ובשעה שאיוואן היה נלהב, הוא היה לא פחות נורא ואיום מבשעת חרונו. אך לשווא נעקרו העיניים, כי ממילא יצירה כזאת לא יכולה להתקיים בשום מקום אחר. שמחת החיים של שמי איטליה הכחולים נמסכה כאן, בארץ השלג והכפור הצפונית, ארץ החיה האכזרית והמיסטיקה השמימית, בנשמתה של רוסיה. מאחורי הקווים ההרמוניים והתואמים חבויה ושקועה רוחם של הדוסטויבסקים. כזה הוא משחק הרוחות בכיכר האדומה.

עס ווערט דערציילט אַז נאָך דעם ווי די צערקווע איז פֿאַרטיק געוואָרן האָט דער צאַר איוואַן גראָזני געהייסן אויסשטעכן די אויגן דעם איטאַליענישן מײַסטער וואָס האָט זי געבויט. דער אַנטציקטער צאַר האָט נישט געוואָלט אַז נאָך אַזאַ געבײַדע זאָל זיך געפֿינען אויף דער וועלט. און ווען איוואַן גראָזני איז געווען שטאַרק אַנטציקט איז ער געווען נישט ווייניקער שרעקלעך און גרויזאַם ווי ווען ער איז געווען צאָרנדיק. אָבער ער האָט אומזיסט־אומנישט אים די אויגן אויסגעשטאָכן. דער מײַסטער וואָלט סײַ ווי נאָך אַזאַ ווערק נישט געשאַפֿן. יענע לעבן־לוסטיקייט, לעבן־גלוסטיקייט פֿון איטאַליענס בלאָע הימלען איז דאָ, אין לאַנד פֿון צפֿונדיקע שנייען און פֿרעסט, אין לאַנד פֿון חיהשער אומבאַרמהאַרציקייט און הימלישער מיסטיק, צוזאַמענגעגאָסן געוואָרן מיט דער נשמה פֿון רוסלאַנד. הינטער דער צירלעכקייט און אויסגעטאָקטקייט און שפּילעוודיקער האַרמאָניע פֿון די ליניעס ליגט באַהאַלטן, אַ מין פֿאַרזונקענקייט אין זיך, דער גײַסט פֿון די דאָסטאָיעווסקיס. אָט אַזוי שפּילן דאָ די גײַסטער אויפֿן "רויטן פּלאַץ".